De crisis is zichtbaar. Nu begint het echte werk
Door Richard de Bruin ·
De crisis is zichtbaar. Eind maart stond hier nog: de crisis is er al, maar je ziet hem nog niet. Vier weken later is die zin achterhaald. Niet omdat de analyse verkeerd was — maar omdat de fase voorbij is. Wat toen een onderstroom was, is nu gedrag. Zichtbaar gedrag. Bij de bar, bij de … Lees verder
De crisis is zichtbaar. Eind maart stond hier nog: de crisis is er al, maar je ziet hem nog niet.
Vier weken later is die zin achterhaald. Niet omdat de analyse verkeerd was — maar omdat de fase voorbij is. Wat toen een onderstroom was, is nu gedrag. Zichtbaar gedrag. Bij de bar, bij de kassa, bij de receptie.
De parkeerplaatsen zijn vol. De marges niet.
De crisis is zichtbaar in de praktijk
De crisis is zichtbaar op een manier die in maart al werd voorzien: de bezetting hield stand dankzij vroegboekingen, maar de gast die maanden geleden boekte, leefde vandaag in een andere economische realiteit. Hogere lasten, dalende koopkracht, toenemende prijsgevoeligheid. De vakantie zou blijven staan. Het uitgavenpatroon zou veranderen.
Dat is precies wat er gebeurd is.
Ondernemers zien het nu concreet: minder horeca-uitgaven op locatie, kortere verblijfsduren, minder impulsaankopen. De gast komt. Maar hij geeft minder uit. En hij vergelijkt meer voor hij iets koopt.
Wat in maart een structurele verwachting was, is nu operationele realiteit.
Een btw-schok als versneller
De crisis is zichtbaar tegen een fiscale achtergrond die per 1 januari van kracht werd. Voor logies geldt sinds 2026 veelal het algemene btw-tarief van 21 procent — een van de meest ingrijpende fiscale wijzigingen in de Nederlandse recreatiesector in jaren.
Dat heeft de prijsgevoeligheid versneld en vergroot. De consument besluit vaker naar een andere regio te gaan, voor een andere accommodatie te kiezen, de verblijfsduur in te korten of te besparen op eten en drinken tijdens het verblijf. In de grensregio’s is de druk richting Duitsland en België — met andere btw-tarieven — zichtbaar.
Exploitanten staan voor een strategische keuze: wie de stijging volledig doorberekent, loopt het risico dat de vraag afneemt. Wie slechts een deel doorberekent, houdt de prijs concurrerender maar levert in op marge. Wie de verhoging helemaal niet doorberekent, ziet het rendement direct onder druk komen.
Er is geen goede uitweg. Alleen minder slechte keuzes.
De crisis is zichtbaar in de waarde per gast
De crisis is zichtbaar in de marges. Dit is het punt dat in maart al centraal stond: dit is geen klassieke recessie waarbij de boekingen instorten. De bezetting blijft op peil en een groot deel van de capaciteit voor 2026 is al vroeg geboekt. Dat geeft rust. Maar die rust is misleidend.
Want het probleem zit niet in de vraag. Het zit in de waarde van die vraag.
Geen lege bedden. Lege marges.
De sector stuurt van oudsher op bezettingsgraad. Dat was lang genoeg. De ondernemer die dat nu nog doet, stuurt op het verkeerde getal. De bezetting vertelt je hoeveel mensen er komen. Niet wat ze doen als ze er zijn.
Wat er nu van ondernemers wordt gevraagd
De crisis is zichtbaar. De verschuiving van volume naar waarde, van bezetting naar rendement per gast, is daarmee een actuele noodzaak.
Dat vraagt om andere vragen. Niet: hoe vul ik de bedden? Maar: hoe verhoog ik de besteding van de gast die al komt? Positionering, beleving, slimme arrangementen — dat is waar het rendement vandaan moet komen.
De crisis was er al. Nu is hij zichtbaar.
De vraag is welke ondernemer dat als eerste serieus neemt.
Richard de Bruin schrijft regelmatig over trends en economie in de recreatiesector voor Leisure Magazine. Dit stuk is een opvolging van ‘De crisis is er al, maar je ziet hem nog niet’ (30 maart 2026).
