Wat er in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg gebeurt, lijkt een kleine aanpassing in regelgeving. In werkelijkheid raakt het de kern van de leisuresector. De deelstaat heeft een aangescherpt rookverbod vastgesteld dat vanaf 1 juni 2026 geldt en die lijn expliciet doortrekt naar pretparken en andere dagrecreatieve locaties. Daarmee verschuift roken van iets wat jarenlang werd gedoogd naar iets wat actief wordt beperkt. Niet roken is de norm geworden.
Bij het rookverbod kunnen duidelijk afgebakende rookzones worden aangewezen. Wie toch wil roken, wordt verwezen naar kleine, afgebakende zones buiten de drukte. Dat lijkt een detail. Maar het heeft directe impact op de inrichting van parken, de routing van bezoekers en de verantwoordelijkheid van exploitanten — die nu actief moeten sturen en handhaven waar dat eerder grotendeels vanzelf ging.
Een rookverbod past in een Europese trend
Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf. In meerdere Europese landen wordt de publieke ruimte steeds verder gereguleerd, en leisurelocaties vallen daar nadrukkelijk onder. In het Verenigd Koninkrijk werden rookvrije zones bij speeltuinen en sportterreinen de afgelopen jaren al breed ingevoerd. In Nederland geldt sinds 2020 een rookverbod op schoolpleinen, een maatregel die inmiddels ook maatschappelijk breed wordt geaccepteerd. Op plekken waar gezinnen dominant zijn, neemt de tolerantie voor roken zichtbaar af.
Op papier wordt dit gebracht als gezondheidsbeleid. In de praktijk gaat het om iets fundamentelers: de manier waarop gastbeleving wordt ingericht en gecontroleerd. Pretparken en recreatiegebieden ontwikkelen zich steeds meer tot geregisseerde omgevingen waarin verstorende factoren systematisch worden uitgesloten. Roken past daar steeds minder in — omdat het onvoorspelbaar is, lastig te sturen en direct invloed heeft op de beleving van andere bezoekers.
Regelgeving als versneller van verandering
Wat opvalt aan dit rookverbod, is dat deze beweging niet primair vanuit de sector zelf komt. Veel exploitanten hebben roken jarenlang pragmatisch benaderd, zonder harde keuzes te maken. De versnelling die we nu zien, wordt vooral gedreven door regelgeving. Dat patroon herkennen we vaker in de leisuresector: echte systeemveranderingen ontstaan niet alleen vanuit marktinnovatie, maar juist wanneer externe druk toeneemt en de sector zich moet aanpassen. Duurzaamheidsbeleid, toegankelijkheidseisen en nu rookregelgeving — het zijn allemaal voorbeelden van hetzelfde mechanisme.
De nieuwe realiteit voor ondernemers
De eerste reactie bij veel ondernemers zal zijn dat dit opnieuw een beperking is. Strategisch gezien sluit het rookverbod echter naadloos aan bij de verwachtingen van de belangrijkste doelgroep. Gezinnen zoeken een schone, veilige en voorspelbare omgeving. Dat vraagt om duidelijke keuzes — in inrichting, in communicatie en in handhaving. Wie dat begrijpt, ziet geen beperking maar een kans om de gastbeleving verder te professionaliseren.
Het rookverbod vraagt daarmee om meer dan een bordje bij de ingang. De vraag is hoe snel je als ondernemer begrijpt dat dit geen uitzondering is, maar het nieuwe normaal.
Gastbeleving wordt steeds minder toevallig en steeds meer geregisseerd. Baden-Württemberg is daarin geen uitzondering — het is een voorbode.
Bronnen: — Ministerie Baden-Württemberg: nieuwe regels vanaf 1 juni 2026, inclusief afgebakende rookzones — Europa-Park: uitvoering in aangewezen rookzones — Staatsblad 2020: schoolterreinen in Nederland
